• Οστεοαρθρίτιδα

    Δημοσιεύτηκε στις 28 Νοεμβρίου 2016 από admin στο Ενδιαφέροντα Άρθρα.

    Η οστεοαρθρίτιδα είναι μία νόσος που προσβάλλει τις αρθρώσεις, πιο συγκεκριμένα τον αρθρικό χόνδρο (ένα ινοχόνδρινο διάφραγμα, που διευκολύνει την κινητικότητα) και το υποχόνδριο οστό.

    Στο παρελθόν θεωρούνταν φυσιολογική εξέλιξη της γήρανσης, στην εποχή μας έχουν εντοπισθεί ωστόσο συγκεκριμένοι παράγοντες οι οποίοι φαίνεται ότι επηρεάζουν την εμφάνισή της, καθώς πολλοί υπερήλικες δεν έχουν στις αρθρώσεις τους τον αναμενόμενο εκφυλισμό ενώ άλλοι υποφέρουν από οστεοαρθρίτιδα από νεότερη  ηλικία.

    Πρόκειται για ένα επιδημιολογικά σημαντικό πρόβλημα το οποίο αναμένεται να επιδεινωθεί τις επόμενες δεκαετίες, καθώς ο πληθυσμός της γής γηράσκει συνεχώς. Στην Ελλάδα ο αριθμός των ατόμων που πάσχουν από κάποια μορφή οστεοαρθρίτιδας υπολογίζεται στο 1-1,5 εκατομμύριο.

    Στην συχνότερη μορφή οστεοαρθρίτιδας,  την εκφυλιστική  οστεοαρθρίτιδα η αιτία παραμένει άγνωστη, ωστόσο κάποιοι παράγοντες οι οποίοι φαίνεται να προδιαθέτουν για την εμφάνισή της είναι οι ακόλουθοι:

    • Ηλικία (εμφάνιση συνήθως μετά τα 50 χρόνια)
    • Σκληρή σωματική εργασία ή ενασχόληση με ορισμένα σπορ
    • Αυξημένο σωματικό βάρος, ιδίως για την οστεοαρθρίτιδα των γονάτων
    • Γενετική προδιάθεση

    Η δευτεροπαθής οστεοαρθρίτιδα (δηλ. ΟΑ η οποία εμφανίζεται ως ακόλουθο κάποιας άλλης νόσου ή τραυματισμού) οφείλεται σε αίτια όπως:

    • Συγγενείς παραμορφώσεις των αρθρώσεων (πχ., δυσπλασία)
    • Φλεγμονώδεις παθήσεις (πχ., ουρική αρθρίτιδα, ρευματοειδής αρθρίτιδα,κλπ.)
    • Σηπτική αρθρίτιδα (μικροβιακή φλεγμονή – μόλυνση της άρθρωσης)
    • Καταστροφή της άρθρωσης από κάκωση (μετατραυματική αρθρίτις)
    • Σύνδρομο Marfan
    • Αιμοχρωμάτωση – νόσος του Wilson, κ.α.

    Πώς δημιουργείται η οστεοαρθρίτιδα;

    Ο αρθρικός χόνδρος αποτελείται από κολλαγόνο, πρωτεογλυκάνες και χονδροκύτταρα .

    Η οστεοαρθρίτιδα αρχίζει όταν μειώνεται η ενυδάτωση του αρθρικού χόνδρου, φαινόμενο που οφείλεται στην ελάττωση των πρωετογλυκανών. Αυτό μειώνει την αντοχή του χόνδρου γιατί χωρίς την προστασία των πρωτογλυκανών οι ίνες του κολλαγόνου διασπώνται με την πίεση.

    Στα μεταγενέστερα στάδια υπάρχει φλεγμονή και στον περιβάλλοντα αρθρικό υμένα αλλά τα συμπτώματα είναι ήπια (αντίθετα με την ρευματοειδή αρθρίτιδα  στην οποία η φλεγμονή του υμένα είναι το βασικό πρόβλημα).

    Καθώς οι επιφάνειες τριβής μέσα στην άρθρωση αλλάζουν σχήμα, τα κόκκαλα δημιουργούν νέες εξοχές στις αρθρικές επιφάνειες προσπαθώντας να βελτιώσουν την απορρόφηση των πιέσεων. Αυτές οι εξοχές φαίνονται συχνά στις ακτινογραφίες σαν αγκάθια τα οποία ονομάζονται οστεόφυτα.

    Η διάγνωση μπορεί να γίνει σχετικά εύκολα με βάση το ιστορικό και την κλινική εξέταση.

    Τα συμπτώματα της οστεοαρθρίτιδας συχνά εκδηλώνονται σταδιακά και επιδεινώνονται καθώς περνάνε τα χρόνια. Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται:

    - Πόνος. Η άρθρωση μπορεί να πονάει στη διάρκεια ή μετά την κίνηση. Είναι το κυριότερο σύμπτωμα.

    - Ευαισθησία. Μπορεί να είναι δύσκολο να κάνετε ελαφρά μάλαξη στην προσβεβλημένη άρθρωση.

    - Δυσκαμψία. Η δυσκολία στην κίνηση της προσβεβλημένης άρθρωσης μπορεί να είναι πιο εμφανής το πρωί που ξυπνάτε ή μετά από αρκετή ώρα ακινησίας.

    - Απώλεια ευλυγισίας. Μπορεί να περιοριστεί το εύρος κινήσεων της προσβεβλημένης άρθρωσης

    - «Τριξίματα». Μπορεί να ακούτε ή να νιώθετε τριγμούς όταν χρησιμοποιείτε την άρθρωση

    - «Κοκαλάκια». Μπορεί να εμφανίσετε μικρά εξογκώματα γύρω από την προσβεβλημένη άρθρωση, τα οποία είναι οστεϊκές προεκβολές (λέγονται οστεόφυτα).

    -Διόγκωση (πρήξιμο) της άρθρωσης.

    Οι ακτινογραφίες συνήθως απλώς επιβεβαιώνουν την αρχική διάγνωση καθώς δείχνουν κλασσικές αλλοιώσεις που είναι:

    • Μείωση του μεσοαρθρίου διαστήματος (δηλ. τού κενού που φαίνεται ανάμεσα στα δύο κόκκαλα το οποίο δεν είναι φυσικά κενό – στο σημείο αυτό υπάρχει ο αρθρικός χόνδρος ο οποίος στις ακτινογραφίες είναι αόρατος). Η μείωση αυτού του διαστήματος και η προσέγγιση των δύο οστών μεταξύ τους σημαίνει ότι ο ενδιάμεσος αρθρικός χόνδρος έχει διαβρωθεί
    • Σκλήρυνση του υποχονδρίου οστού – φαίνεται στις ακτινογραφίες σαν μια περιοχή πιο άσπρη απ’ ότι θα έπρεπε
    • Μικρές κύστες στην περιοχή του υποχονδρίου οστού
    • Οστεόφυτα στις παρυφές των αρθρικών επιφανειών

    Η οστεοαρθρίτιδα μπορεί να διαγνωστεί με απλές ακτινογραφίες. Η διενέργεια πολύπλοκων και ακριβών εξετάσεων (π.χ. μαγνητική τομογραφία) καλό είναι να προτείνεται για την απάντηση πιο σύνθετων διαγνωστικών προβλημάτων.

    Μέχρι στιγμής  δεν υπάρχει κάποιο φάρμακο που να οδηγεί στην ίαση της οστεοαρθρίτιδας. Οι υπάρχουσες θεραπείες, όμως, μπορούν να καταπραΰνουν σημαντικά τα συμπτώματα της νόσου.

    Η φαρμακευτική αγωγή περιλαμβάνει την λήψη στεροειδών (κορτιζόνη) και μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών ουσιών,από το στόμα  για χρονικό διάστημα όχι μεγαλύτερο των 10-15 ημερών, λόγω των πολύ σοβαρών παρενεργειών που μπορεί να προκαλέσουν. Αυτό σημαίνει ότι ουσιαστικά χορηγούνται κατά την διάρκεια έξαρσης των συμπτωμάτων.

    Οι φαρμακευτικές αυτές ουσίες μπορούν επίσης να χορηγηθούν τοπικά (gel, αλοιφές) ή με έγχυση εντός της άρθρωσης (για την κορτιζόνη και το υαλουρονικό οξύ.)

    Τα τελευταία χρόνια διατίθενται σκευάσματα, τα οποία βοηθούν στην επιβράδυνση της εκφύλισης του αρθρικού χόνδρου καθώς και στην ενίσχυση και βελτίωση της λειτουργίας του (πόσιμο κολλαγόνο, υαλουρονικό οξύ, γλυκοζαμίνη/χονδροϊτίνη, κ.α.)

    Η ανάγκη ανεύρεσης αντιφλεγμονωδών ουσίών χωρίς παρενέργειες οδήγησε στην επιστημονική έρευνα και απόδειξη της αντιφλεγμονώδους δράσης φυσικών ουσιών, όπως η κουρκουμίνη. Η κουρκουμίνη είναι μια δραστική πολυφαινόλη που υπάρχει στην κίτρινη σκόνη του ριζώματος του τροπικού φυτού κουρκουμάς ή Κουρκούμη η μακρά (Curcuma longa), που αποτελεί το κύριο συστατικό του καρυκεύματος κάρυ. Η κουρκουμίνη έχει ερευνηθεί τα τελευταία 60 χρόνια, όσο κανένα άλλο τρόφιμο για τις θεραπευτικές της ιδιότητες. Η έρευνα αυτή έχει καταλήξει ότι η κουρκουμίνη είναι μια φυσική ουσία με ισχυρές αντιφλεγμονώδεις, αντιοξειδωτικές, αντιαρθριτιδικές, και άλλες ιδιότητες.

    Στον τομέα της υποστηρικτικής αγωγής εμπίπτουν η απώλεια βάρους, η φυσικοθεραπεία, η ήπια άσκηση (διατάσεις και μυϊκή ενδυνάμωση), η μείωση δραστηριοτήτων, η αποφόρτιση της πάσχουσας άρθρωσης με την χρήση πατερίτσας ή μπαστουνιού και η ψυχολογική υποστήριξη (ατομική ή σε ομάδες).

    Επίσης, ειδικά στην οστεοαρθριτιδα του γόνατος, η εφαρμογή ενός δυναμικού κηδεμόνα (dynamic bracing) μπορεί να βοηθήσει στην επιλεκτική αποφόρτιση του πάσχοντος τμήματος της άρθρωσης

    Πολύ σημαντικό είναι  να χάσουν οι ασθενείς τα περιττά τους κιλά. Ακόμη και το 10%-15% του αρχικού σωματικού βάρους να χάσει κάποιος, η ανακούφιση για τις αρθρώσεις του θα είναι τεράστια. Η εξάπλωση της επιδημίας της παχυσαρκίας έχει οδηγήσει σε κατακόρυφη αύξηση των κρουσμάτων οστεοαρθρίτιδας στα γόνατα, στα ισχία και στη μέση.

    Για να αδυνατίσει ο ασθενής, πρέπει να συνδυάζει δίαιτα και ένα καλοσχεδιασμένο πρόγραμμα ασκήσεων, το οποίο θα καταρτίσει σε συνεργασία με τον γιατρό του. Οι καλύτερες ασκήσεις για όσους έχουν οστεοαρθρίτιδα σε αρθρώσεις των ποδιών είναι όσες ενδυναμώνουν τους τετρακέφαλους (είναι οι μύες στο πρόσθιο τμήμα των μηρών), όπως οι πιέσεις ποδιών και τα μίνι-βαθιά καθίσματα, καθώς και οι ασκήσεις κάμψης και έκτασης των γονάτων.

    Για να κάνει ένας ασθενής αυτές τις ασκήσεις χρειάζεται αρκετές επισκέψεις στον φυσικοθεραπευτή ώστε να μάθει να τις εκτελεί καλά ενώ, αν του προκαλέσουν πόνο, πρέπει να τις σταματήσει αμέσως.

    Η χρήση των κατάλληλων υποδημάτων, με πρόσθετα πέλματα στη σόλα και στην πτέρνα όταν είναι απαραίτητες, επίσης μπορεί να βοηθήσει τους ασθενείς με πόνους στα ισχία και στα γόνατα. Ένα πελματογράφημα μπορεί να είναι απαραίτητο, ώστε να δει ο ασθενής αν και τι είδους προσαρμογές χρειάζονται τα παπούτσια του, σύμφωνα με τους ειδικούς.

    Οι ασθενείς πρέπει επίσης να γυμνάζονται. Μολονότι οι περισσότεροι ειδικοί συνιστούν σε όσους έχουν αρθρίτιδα να περπατούν όσο το δυνατόν περισσότερο σε επίπεδο έδαφος, πολύ καλές ασκήσεις είναι το κολύμπι, το χαλαρό ποδήλατο (σε ίσιο δρόμο ή στατικό) και οι ασκήσεις σε ελλειπτικό ή κωπηλατικό μηχάνημα στο γυμναστήριο.

    Όσοι πάντως προτιμούν τη βάδιση, πρέπει να φορούν ειδικά παπούτσια για τζόγκινγκ, σχεδιασμένα να απορροφούν τους κραδασμούς.

    Η τελική θεραπεία σε αρκετές περιπτώσεις είναι χειρουργική, κυρίως με αρθροπλαστικές.

     

    Αρθρογράφος
    Κατερίνα Γκέλη

Τα σχόλια είναι κλειστά.